Steunkousen aantrekken: stappenplan, tips en video

Steunkousen aantrekken is voor veel mensen het lastigste klusje van de ochtend. De stof is stug, de hiel wil niet op zijn plek vallen en een plooi bij de enkel merk je pas als hij gaat knellen. Het goede nieuws: het draait veel meer om techniek dan om kracht. Hieronder lees je stap voor stap hoe je compressiekousen soepel aantrekt, welke hulpmiddelen het makkelijker maken, hoe je ze weer uittrekt en welke fouten je beter kunt vermijden.

Draag je medische steunkousen? Heb je therapeutische elastische kousen die zijn aangemeten door een bandagist of medisch speciaalzaak, volg dan altijd de instructies die je daar hebt gekregen. Dat geldt voor de manier van aantrekken, voor het hulpmiddel dat bij jouw kous past en voor het aantal uren dat je ze draagt. Deze uitleg is algemeen en komt niet in de plaats van dat persoonlijke advies.

Voor je begint: het juiste moment en de voorbereiding

Het beste moment is 's ochtends, kort na het opstaan. Je benen zijn dan nog het slankst. In de loop van de dag zakt er vocht naar je onderbenen, zeker als je lang zit of staat, en dan gaat een kous een stuk zwaarder aan. Ben je al een tijdje op de been, leg je benen dan eerst een kwartiertje omhoog.

Zorg verder voor het volgende:

• Een droge huid. Dep je benen na het douchen goed droog en wacht even. Op een vochtige of pas ingesmeerde huid blijft de stof plakken.
• Korte nagels en geen sieraden. Een ring, armband of scherp nagelrandje, ook aan je tenen, trekt makkelijk een haal in het breisel.
• Een stevige stoel. Ga stabiel zitten, het liefst op een stoel met armleuningen. Een laag krukje onder je voet scheelt bukken.
• Handschoenen met grip. Rubberen huishoudhandschoenen of speciale aantrekhandschoenen geven grip en beschermen de stof tegen je nagels.
• De juiste kous. Sommige compressiekousen hebben een aparte vorm voor links en rechts. Check dat even, en kijk of er geen ladder of los draadje in zit.

Stappenplan: steunkousen aantrekken zonder hulpmiddel

De meest gebruikte techniek is de binnenstebuitenmethode. Je trekt de kous niet op zoals een gewone sok, maar keert hem eerst half binnenstebuiten. Zo hoef je niet de hele kous tegelijk over je hiel te krijgen, en dat scheelt een hoop kracht.

1. Keer de kous binnenstebuiten tot aan de hiel. Steek je hand in de kous tot in de hiel, pak de hiel van binnenuit vast en stroop het beengedeelte met je andere hand binnenstebuiten terug. Het voetgedeelte zit nu goed om, met het omgekeerde beengedeelte eromheen.
2. Trek het voetgedeelte over je voet. Houd de opening met je duimen iets open en schuif het voetgedeelte over je tenen en voet, tot de hiel van de kous precies om je eigen hiel zit. Neem hier de tijd voor: zit de hiel te hoog of scheef, dan komt de rest van de kous ook verkeerd te zitten.
3. Trek de kous over je hiel en enkel. Pak de omgeslagen rand vast en trek hem over je hiel en enkel omhoog. Het beengedeelte keert zich daarbij vanzelf weer goed om.
4. Werk de kous in kleine stukjes omhoog. Schuif de stof beetje bij beetje over je kuit naar boven, met je handen plat tegen je been. Trek niet aan de boord, maar duw de stof steeds van onderaf omhoog.
5. Strijk de kous glad. Strijk met je handschoenen in lange halen van je enkel naar je knie. Zo verdeel je de stof gelijkmatig en verdwijnen plooien, vooral bij de enkel en in de knieholte.
6. Controleer de boord. Bij een kniekous zit de bovenrand ongeveer twee vingers onder je knieholte. Is er stof over, verdeel die dan opnieuw over je onderbeen. Vouw de boord nooit om en rol hem niet op.
7. Sta op en loop een paar passen. Voelt de kous overal gelijkmatig stevig aan, zonder knellende rand of drukplek? Dan zit hij goed. Herhaal alles bij je andere been.

Waarom die nadruk op niet omvouwen? Een omgeslagen of opgerolde boord ligt dubbel en drukt daardoor als een strak elastiekje in je been. Dat is niet alleen onprettig, het verstoort ook de drukopbouw. Bij een goede steunkous is de druk bij de enkel het hoogst en neemt hij naar boven toe geleidelijk af. Een strakke band halverwege je been gooit dat verloop in de war.

Lange steunkousen en panty's tot de lies

Een lange steunkous trek je op dezelfde manier aan, maar dan in etappes: eerst tot onder de knie, dan over de knie en daarna over je bovenbeen. Strijk na elke etappe de stof glad, zodat er geen overschot in je knieholte achterblijft. De bovenrand hoort plat op je bovenbeen te liggen; een siliconen boord of huidlijm helpt tegen afzakken. Bij een compressiepanty trek je eerst beide pijpen tot aan de knie aan. Ga dan staan en werk links en rechts om de beurt omhoog, tot het broekdeel goed zit.

Tips om compressiekousen makkelijk aan te trekken

Ook met de goede techniek blijft het aandoen van compressiekousen soms even worstelen, zeker met een nieuw paar. Deze tips maken het verschil:

• Draag altijd handschoenen. Het is de eenvoudigste tip met het meeste effect: met grip schuif je de stof omhoog zonder te knijpen of te trekken.
• Smeer je benen 's avonds in. Een verzorgde huid is soepeler, maar crème vlak voor het aantrekken maakt je huid plakkerig en laat de stof haperen.
• Probeer bij een open teen de truc met een plastic zakje. Doe een dun zakje om je voet, schuif de kous eroverheen en trek het zakje daarna via de teenopening weg. Bij een gesloten teen werkt dit niet: dan blijft het zakje in de kous zitten.
• Zet je voet hoger. Met je hiel op een krukje hoef je minder diep te bukken. Lukt bukken echt niet, kijk dan naar een aantrekhulp met lange handgrepen.
• Oefening baart kunst. De eerste keren kost het tijd en moeite. Met een vaste volgorde wordt steunkousen aantrekken al snel een routine van een paar minuten.

Een aantrekhulp gebruiken: welk hulpmiddel past bij jou?

Heb je weinig kracht in je handen, kun je moeilijk bukken of heb je last van je rug, heupen of knieën? Dan kan een aantrekhulp voor steunkousen ervoor zorgen dat je je kousen weer zelf aantrekt. Dit zijn de meest gebruikte oplossingen:

Zo gebruik je een glijzak

1. Trek de glijzak over je voet, zodat je tenen en hiel bedekt zijn.
2. Trek de kous eroverheen tot de hiel goed zit. Dat kan op de gewone manier of met de binnenstebuitenmethode.
3. Werk de kous tot onder de knie omhoog en trek de glijzak dan via de teenopening weg. Bij een gesloten teen volg je de gebruiksaanwijzing van je glijzak.
4. Strijk de kous met je handschoenen glad.

Zo gebruik je een aantrekhulp met frame

1. Schuif de kous volgens de gebruiksaanwijzing over het frame, zodat het voetgedeelte open in het frame hangt.
2. Zet het frame voor je stoel op de grond en stap met je voet in de kous, tot je tenen en hiel helemaal in het voetgedeelte zitten.
3. Pak beide handgrepen en trek het frame langzaam langs je been omhoog. De kous glijdt daarbij van het frame om je been.
4. Haal het frame weg en strijk de kous glad, net als bij de methode zonder hulpmiddel.

Draag je medische kousen, vraag dan je bandagist welk hulpmiddel bij jouw kous en situatie past en laat het gebruik even voordoen. Informeer ook bij je zorgverzekeraar: soms valt een aantrekhulp onder je verzekering.

Steunkousen aan- en uittrekken: zo krijg je ze ook weer uit

Uittrekken gaat meestal makkelijker dan aantrekken, maar ook hier helpt een vaste volgorde. Doe het 's avonds voor het slapengaan, tenzij je huisarts of bandagist iets anders met je heeft afgesproken.

1. Ga zitten en trek je handschoenen aan.
2. Pak de boord vast en stroop de kous binnenstebuiten naar beneden, tot aan je enkel. Trek niet aan de teen, maar laat de kous over zichzelf omslaan.
3. Duw het laatste stuk met je duimen over je hiel. Dit is het lastigste moment, dus neem het in kleine stapjes.
4. Trek het voetgedeelte van je voet en keer de kous weer goed om, zodat hij klaar is voor de was.
5. Bekijk je huid. Lichte afdrukken van het breisel of de boord zijn normaal en trekken snel weg. Blijven er rode plekken, of zie je blaren of wondjes, neem dan contact op met je huisarts.

Krijg je de kous niet over je hiel of kun je slecht bukken, dan helpt een uittrekhulp waarmee je de kous op afstand afstroopt. Meer technieken lees je in ons artikel over steunkousen uittrekken. Was je kousen bij voorkeur na elke draagdag; hoe je dat doet zonder het elastiek te beschadigen, lees je in het wassen van steunkousen.

Veelgemaakte fouten bij het aantrekken

Knelt je kous, zakt hij af of krijg je drukplekken? Vaak ligt dat niet aan de kous, maar aan de manier van aantrekken. Dit zijn de meest voorkomende fouten:

Blijft een kous knellen of afzakken terwijl je de techniek goed toepast, dan zit het probleem meestal in de maat of het model. In ons artikel over knellende steunkousen en kousen die afzakken lees je wat je eraan kunt doen. Hoe je je enkel, kuit en lengte goed opmeet, staat in onze gids over de beste compressiekousen.

Pijn of klachten? Stop en vraag advies

Een goede steunkous voelt stevig, maar doet geen pijn. Trek de kous uit en neem contact op met je huisarts als je tijdens het dragen last krijgt van:

• pijn, tintelingen of een doof gevoel in je voet of been;
• tenen die wit, blauw of koud worden;
• blaren, wondjes of rode plekken die niet wegtrekken;
• zwelling die toeneemt in plaats van afneemt.

Heb je ook zonder kousen klachten, zoals dikke enkels, pijnlijke benen of spataderen? Ga dan eerst naar je huisarts. Die kijkt wat er aan de hand is en of compressie bij jou past, en zo ja welke. Heb je diabetes, een vaataandoening of hartfalen, overleg dan altijd vooraf, want compressie is dan niet altijd geschikt.

Lukt het aantrekken zelf niet, ook niet met een hulpmiddel? Dan sta je er niet alleen voor. Een bandagist kan de techniek met je oefenen, een ergotherapeut denkt mee over hulpmiddelen en bij medische kousen kan de wijkverpleging in sommige situaties helpen. Je huisarts weet wat er bij jou in de buurt mogelijk is.

Ons advies: maak er een vast ochtendritueel van

Steunkousen aantrekken wordt makkelijker naarmate je het vaker doet. Houd elke ochtend dezelfde volgorde aan: droge benen, handschoenen aan, binnenstebuiten tot de hiel, hiel op zijn plek en dan de stof in kleine stukjes omhoog. Controleer tot slot de boord en loop een paar passen.

• Begin met aantrekhandschoenen of een glijzak: kleine hulpmiddelen met veel effect.
• Kun je slecht bukken, kies dan een aantrekhulp met frame of handgrepen.
• Lukt het over de hiel echt niet, kijk dan naar steunkousen met een rits.
• Toe aan nieuwe kousen? Bekijk onze steunkousen voor dagelijks comfort en kies je maat op basis van je enkel- en kuitomvang.

En draag je medische kousen, dan blijven de instructies van je bandagist altijd leidend.